Bảo vệ và gìn giữ di sản văn hoá ven hồ tây

Hồ Tây luôn là một trong những danh thắng đẹp của đất Thăng Long. Vẻ đẹp ấy, được tôn lên nhờ những di tích ven hồ như chùa Trấn Quốc, chùa Kim Liên, Phủ Tây Hồ...,

Khi xây dựng, các ngôi chùa thường được làm theo hướng tây - hướng của nhà Phật, các ngôi đình thì dựa vào thế đất của làng, vào thân thế của vị thành hoàng ngôi làng thờ phụng. Riêng với các di tích ven Hồ Tây, dường như, việc xem hướng chỉ mang tính tương đối, hầu hết các di tích đều có điểm chung - lấy trung tâm Hồ Tây làm hướng của mình. Ðịa bàn quận Tây Hồ có 63 di tích thì những di tích quan trọng nhất đều nằm ven Hồ Tây. Ðó là chùa Trấn Quốc, chùa Kim Liên, Phủ Tây Hồ, chùa Tảo Sách, đình Yên Phụ... Nhiều người dân Thủ đô chờ đợi con đường ven Hồ Tây sớm được hoàn thành, không chỉ để thưởng thức vẻ đẹp của hồ từ nhiều góc độ, mà để có thể đi từ di tích này đến di tích khác trên một con đường đẹp.

Thành phố Hà Nội hiện có tới hơn 1.000 hộ dân đang... sống trong di tích. Di tích bị xâm hại, bị lấn chiếm làm nhà ở, làm các cơ sở kinh doanh là tình trạng khá phổ biến trên những quận, huyện của Hà Nội. Kế đến là việc di tích xuống cấp, di tích bị "hiện đại hóa" trong quá trình tu sửa. Nếu không có một tầm nhìn xa trong bảo vệ, giữ gìn những di sản văn hóa này, thì đến ngày con đường quanh Hồ Tây được khánh thành, những di tích ven Hồ Tây khó tránh khỏi việc bị biến dạng ít nhiều. Trong số 63 di tích trên địa bàn quận Tây Hồ, có 24 di tích lịch sử, văn hóa, nghệ thuật cấp quốc gia. Gần chục năm trở lại đây, những cán bộ văn hóa trên địa bàn quận đã dày công phân loại, đánh giá các hiện vật trong các di tích nhằm tăng hiệu quả quản lý, phục vụ tốt hơn công tác bảo tồn. Anh Vũ Hoài Phương, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin quận Tây Hồ cho biết: "Lâu nay chúng ta mới chỉ quan tâm đến kiến trúc của các di tích, nhưng chúng tôi cho rằng đó mới là cái vỏ. Vậy cái ruột của di tích là những gì? Vì sao có hiện tượng di tích bị "hiện đại hóa" khi tu bổ tôn tạo, vì sao chúng ta lúng túng khi những di tích có dấu hiệu bị thay đổi? Chúng tôi cho rằng phải quản lý tốt hơn phần "ruột" di tích, tức là phải đánh giá được số lượng, hiện trạng và giá trị của các hiện vật trong di tích".

Từ năm 2001 đến nay, các cán bộ Phòng Văn hóa - Thông tin quận Tây Hồ đã tiến hành công tác kiểm kê, phân loại và giám định các hiện vật trong các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn. Sau khi kiểm kê, phân loại, mỗi hiện vật được các cán bộ lập một hồ sơ riêng. Mỗi hồ sơ gồm ảnh hiện vật từ các góc độ, mô tả chi tiết hình dáng, lập sơ đồ vị trí hiện vật. Ðặc biệt, Phòng phối hợp với các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực giám định cổ vật của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch để xác định niên đại của từng hiện vật. Chủng loại các hiện vật tương đối phong phú, từ hoành phi, câu đối cho đến bát hương, sắc phong và các đồ tế khí khác... Số lượng hiện vật tại mỗi di tích lên đến hàng trăm. Ðiều ấy có nghĩa, mỗi di tích các cán bộ phải làm hàng trăm bộ hồ sơ khác nhau, thực hiện việc kiểm kê, phân loại là cả một khối lượng công việc đồ sộ. Từ quá trình kiểm kê, phân loại, đã giám định được 1.225 cổ vật có giá trị, trong đó có nhiều cổ vật quý hiếm.

Trong những năm gần đây, quận Tây Hồ là một trong những địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh trên địa bàn Thủ đô. Nhưng nếu đi đến những đình, chùa, miếu mạo ven Hồ Tây, hiếm thấy cảnh di tích bị lấn chiếm, góp phần cho việc gìn giữ những hình ảnh đẹp cho di tích, một phần nhờ những việc làm sáng tạo của cán bộ văn hóa trên địa bàn quận Tây Hồ. Sau khi hoàn thành hồ sơ di tích, mỗi hồ sơ được làm thành 3 bản, 1 bản do tiểu ban di tích ở địa phương trực tiếp lưu giữ. Bộ hồ sơ giúp nhân dân địa phương hiểu hơn giá trị di tích của chính mình, từ đó, ý thức giữ gìn di sản văn hóa của mỗi người được nhân lên. Bộ hồ sơ cũng là "cẩm nang" khi tôn tạo tu bổ, tránh được tình trạng thay mới hay biến dạng những hiện vật, nếu chẳng may hiện vật nào đó bị hỏng hoặc mất mát, những hình ảnh được lưu trong hồ sơ cũng giúp ích cho việc phục chế gần với nguyên gốc nhất.

Một trong những bài toán nan giải nhất với bảo tồn di tích trên địa bàn thành phố Hà Nội là di dời những hộ dân sống trong di tích. Từ ngày thành lập quận đến nay, Tây Hồ chưa để phát sinh trường hợp dân đến sống trong di tích, nhưng do lịch sử để lại, nên vẫn có 50 hộ sống trong di tích. Ðiển hình là các di tích trên địa bàn phường Xuân La có gần 20 hộ sinh sống. Thực hiện chủ trương của thành phố Hà Nội, sau khi thống kê những hộ cần phải di dời, quận Tây Hồ đã dành được quỹ đất để tái định cư những hộ dân này tại khu nhà X2 phường Xuân La. Việc di dời dân cư sống trong di tích, nhất là khu vực làm ăn buôn bán thuận tiện là việc hết sức khó khăn, nhưng quận Tây Hồ đã chuẩn bị được những điều kiện cần để triển khai công việc.

Với mật độ di tích khá dày, trong đó nhiều di tích danh thắng tầm quốc gia, di tích ghi dấu ấn của vương triều Lý. Ðón chào sự kiện trọng đại này, nhiều di tích trên địa bàn quận Tây Hồ đang trong giai đoạn khẩn trương nhất của quá trình tu bổ, tôn tạo. Từ ngày quận được thành lập, 100% di tích trên địa bàn được tu bổ, tôn tạo ở mức độ khác nhau.

Những di tích danh thắng ven Hồ Tây như chùa Trấn Quốc, chùa Kim Liên, Phủ Tây Hồ... vốn là những địa danh du lịch nổi tiếng. Một mai, khi con đường ven hồ được đưa vào sử dụng, trên địa bàn Thủ đô, tua du lịch trên con đường thơ mộng này đến các di tích quanh Hồ Tây sẽ thu hút nhiều du khách và những người yêu mến thắng cảnh Hồ Tây.

Quỳnh Phương

Đăng lúc: 25/03/2011 10:28

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối