Có bất công với vua Lý Chiêu Hoàng?

ICTnews - Tuy là một vị vua chính thức của vương triều nhà Lý, một vương triều rực rỡ của nước Đại Việt, nhưng Lý Chiêu Hoàng đã không được sử sách công nhận một cách công bằng.

Trong 9 vị vua nhà Lý, 8 vị được thờ tại đền Đô ở phía Đông làng Cổ Pháp (Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh) để ngày ngày đón ánh bình minh; còn vua bà Lý Chiêu Hoàng tại đền Rồng ở phía Tây để hoàng hôn rọi vào.

Đền Rồng thờ Lý Chiêu Hoàng được khởi công xây dựng ở làng Đình Bảng từ cuối thế kỷ 13, nằm trên khu đất rộng 9300m2. Đền có tòa Tiền Đường 5 gian bề thế, trên đề 3 chữ “Lưu Ly Điện”. Phía sau đền là gian hậu cung, đặt điện thờ Lý Chiêu Hoàng. Tượng bà đầu đội miện Kim Khôi, mình khoác áo long bào. Trải qua những tháng năm thăng trầm, Đền Rồng đã được trùng tu tái dựng nhiều lần. Cổng đền nay được mang dòng chữ “Long Miếu Điện”.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Lý Chiêu Hoàng sinh vào tháng 9/1218, là con gái của Lý Huệ Tông và hoàng hậu Trần Thị Dung. Vua Lý Huệ Tông nhu nhược bị Trần Thủ Độ lộng quyền, ép phải đi tu. Vì không có con trai, Lý Huệ Tông phải truyền ngôi cho Lý Chiêu Hoàng, khi đó mới 7 tuổi.

Một năm sau, 1225, cuộc hôn nhân giữa Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh (cháu họ Trần Thủ Độ) đã được dựng lên dưới bàn tay đạo diễn của Thái sư Trần Thủ Độ và bà Trần Thị Dung. Rất chóng vánh, cuộc chuyển giao quyền lực giữa nhà Lý và nhà Trần đã diễn ra vài tháng sau đó, bằng việc Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng. Từ vị vua, Chiêu Thánh trở thành hoàng hậu. Được Trần Cảnh yêu thương, nhưng sau 12 năm Chiêu Thánh vẫn không có con, nên Trần Thủ Độ và Trần Thị Dung đã ép Trần Cảnh phải lấy công chúa Thuận Thiên, chị gái Chiêu Thánh và là vợ Trần Liễu, anh trai Trần Cảnh, lúc đó đang có mang 3 tháng. Chiêu Thánh lại bị giáng xuống làm công chúa. Trần Cảnh phản đối bằng cách bỏ ngôi vua lên chùa Phù Vân ở Quảng Yên, nhưng dưới sức ép của Trần Thủ Độ, cuối cùng đã phải nghe lời.

Đến năm 1258, Trần Cảnh gả Chiêu Thánh cho Lê Phụ Trần, một vị tướng tài. 20 năm sống với Lê Phụ Trần, Chiêu Thánh sinh được 2 người con: con trai là Thượng vị hầu Tông, con gái là Ứng Thụy công chúa Khuê. Trong lần về thăm quê hương Cổ Pháp (Bắc Ninh), bà đã qua đời ở tuổi 61 và được thờ ở đền Rồng.

Theo Tiến sĩ Phật học Thích Đức Thiện, Lý Chiêu Hoàng không được thờ ở đền Đô là do ngôi đền được xây dựng từ thời phong kiến mang đậm ảnh hưởng của đạo Khổng, đạo Nho, vì thế, phụ nữ cũng ít được coi trọng và phải chịu nhiều thiệt thòi. Còn theo Nhà giáo nhân dân Nguyễn Đức Thìn, Trưởng ban Tuyên truyền của đền Đô, người đã viết một số cuốn sách về các triều vua nhà Lý, lý do là vì bà chỉ làm vua 2 năm, mà trong thời gian đó, do bà mới 7-8 tuổi, nên không nắm thực quyền. Hơn nữa, khu đất Lý Thái Tổ chọn để xây dựng đền Đô được Thiền sư Lý Vạn Hạnh cho rằng là nơi hội tụ của thiên khí, đất gối đầu của 8 con rồng, cũng là mảnh đất ở thế "Liên hoa bát diệp", tức là bông sen có 8 cánh, nên đền Đô chỉ có thể thờ có 8 vua, chứ không phải là 9 vị.

Bằng sự cảm thông và cái nhìn cởi mở, từ xưa tới nay, nhân dân ta đánh giá cao sự cống hiến của vua bà Lý Chiêu Hoàng cho sự bình yên của đất nước. Bà được nhân dân một số nơi tôn vinh, thờ phụng. Lý Chiêu Hoàng còn có nơi thờ ở giữa nội thành Thăng Long, đó là đền làng Yên Thành - nay là khu vực có phố Phan Huy Ích, có đoạn Nguyễn Trường Tộ, một đoạn phố Hàng Bún. Ngoài ra, ở thôn Thái Đường (xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội) cũng có ngôi đình thờ Lý Chiêu Hoàng…

Theo nhà sử học Lê Văn Lan, việc Chiêu Thánh lên ngôi hoàng đế, rồi lấy chồng và nhường ngôi cho chồng, đều diễn ra bằng các nghi thức Nhà nước hết sức long trọng và được chính sử ghi chép. Rõ ràng, việc bà giữ ngôi vua đã được nhà nước đương quyền thừa nhận, theo đúng các thủ tục của Nhà nước Đại Việt, được xã hội công nhận và được chính sử lưu truyền. Vì vậy, cần có cách nhìn nhận đúng đắn về việc Lý Chiêu Hoàng đã là vua của triều Lý, để đưa bà về đền Đô thờ phụng.

Các nhà nghiên cứu cũng cho rằng, nếu vì quan niệm trọng nam khinh nữ của xã hội phong kiến dẫn đến việc không thờ Lý Chiêu Hoàng ở đền Đô, thì giờ đây, xã hội cũ đã bị xóa bỏ, quan niệm đó cần được thay đổi hoàn toàn. Chúng ta đang sống trong thời đại bình quyền với cách nhìn lịch sử khách quan, độ lượng, mới mẻ và đúng đắn, thì lẽ nào, vẫn tiếp tục duy trì quan điểm xưa cũ, để vị vua cuối cùng của nhà Lý mãi phải chịu sự bất công?

Ngọc Lý

Đăng lúc: 01/03/2011 16:01

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối