Trịnh Sơn Truyền - Một gã "du ca"

Bươn trải, lam lũ bằng nhiều nghề nghiệp từ bốc vác, đạp xích-lô và hiện tại đang làm 'tài xế' cho Công ty du lịch Viettravel, sau một ngày làm việc mệt mỏi, 'gã du ca' lại ôm đàn lui về chỗ ngồi quen thuộc nơi góc quán 'café nhạc Trịnh', bao giờ anh cũng là người hát sau cùng, khi những ồn ào gần như đã vơi hết.

 

Không theo nghiệp ca hát, chưa từng biểu diễn trên sân khấu lớn, 'gã du ca' ấy say mê nhạc Trịnh theo cách của riêng mình: âm thầm và mãnh liệt. Khi còn là một người lính, có những đêm Trịnh Sơn Truyền thức trắng với cây đàn, trở về với đời sống thường nhật, sau bao cơn dâu bể cuộc đời, lắm khi tay trắng lại trở về tay trắng, anh vin vào cây đàn cùng những giai điệu của Trịnh Công Sơn mà đứng dậy, tiếp tục quay về với kiếp sống mưu sinh.

'Viên đá cuội' giữa cuộc đời

Lớn lên cạnh chùa Láng (Hà Nội), ngày còn nhỏ, Trịnh Sơn Truyền rất khó hòa nhập với trẻ con hàng xóm, chỉ thích ra chùa ngồi vẽ, tỉ mỉ cạo từng viên gạch non thành bột để pha màu. Hơn mười tuổi, sau những buổi chiều tha thẩn sân chùa, anh từng nảy ra ý nghĩ thích... ở chùa. Với một đứa trẻ, đơn giản đó là một ý thích dù không thể nào lý giải nhưng cũng không vời vợi cao xa hơn chuyện cơm ăn nước uống hằng ngày.

Trịnh Sơn Truyền không theo nghiệp ca hát. Ðúng ra, anh chỉ là người hát nhạc Trịnh lãng du. Nhưng giọng hát mộc, da diết theo từng cung bậc của anh trở nên quen thuộc và ám ảnh với tất cả 'khách Trịnh' trong các quán 'Café nhạc Trịnh' ở Hà Nội. Lái xe cho Công ty du lịch Viettravel, sau những tour chở khách đầy hứng khởi và cũng không kém phần mệt mỏi, 'gã du ca' lại lui về ngồi trầm ngâm một góc quán, cất lời hát những tình khúc bằng tất cả sự chân thành và trải nghiệm. Cho đến bây giờ, Trịnh Sơn Truyền vẫn có thói quen giữ gìn từng mảnh giấy mà khán giả yêu cầu anh hát tặng những ca khúc của Trịnh Công Sơn. Có những yêu cầu không kịp đáp lễ ngay trong đêm nhạc, anh luôn giữ lại để tìm cách 'trả nợ' những 'khách Trịnh' vãng lai. Có người, sau một thời gian dài gần như đã quên 'món nợ' âm nhạc chợt thốt lên đầy ngạc nhiên khi nghe anh đàn hát và đưa ra mảnh giấy. Chính người nghe cũng không thể ngờ mảnh giấy năm nào vẫn còn vẹn nguyên và mới như khi họ vừa đưa nó cho anh. Ðôi khi, anh gặp cả những người chưa bao giờ nghe nhạc Trịnh, và không ai khác, chính anh đã khiến người ấy đến với nhạc Trịnh, yêu nhạc Trịnh bằng sự chân thành. Năm 2004, vì quá yêu ca hát, anh còn 'mượn tạm' cả chứng minh thư người khác để đi thi Tiếng hát Truyền hình

Hà Nội vì khi ấy đã quá tuổi dự thi. Sinh con trai năm 1990, 'gã du ca' đã đặt tên con là Trịnh Công Sơn! Anh tâm sự, nếu trước đó không có Trịnh Công Sơn anh sẽ vẫn đặt tên con như thế. Ðơn giản vì anh thích chữ Sơn. Nhưng sau này, khi đắm say với nhạc Trịnh, anh mới nghiệm ra ấy là cái duyên, chữ duyên trong cuộc đời giúp anh giữ lại hình ảnh Trịnh Công Sơn cho riêng mình để trên những ngả đường đời, 'gã du ca' ấy đủ bản lĩnh vượt qua những ồn ào, vướng bận mà tìm đến với nhạc Trịnh theo cách âm thầm và chung thủy.

Những trải nghiệm

Sẽ không quá lời khi có ý kiến nhận định, hồn nhạc Trịnh vẫn vẹn nguyên là nhờ những người 'vô danh' khắp xứ da vàng. 'Trịnh Công Sơn như một vị thiền sư không tu trong chùa mà tu giữa cuộc đời này. Vậy nên khi hát nhạc Trịnh phải hát bằng sự trải nghiệm' - Trịnh Sơn Truyền chia sẻ. Anh từng hành hương vào mộ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cùng với những người nghệ sĩ du ca trên mọi miền đất nước hát lên những tình khúc Trịnh để rồi qua cây đàn mà họ quen nhau, hiểu nhau.

'Mỗi khi tôi đang nghĩ ngợi điều gì, tôi thường nhắn tin cho bạn bè những ca từ nhạc Trịnh'. Như thế, nhạc Trịnh từ lâu trở thành ngôn ngữ trò chuyện, yêu thương của Trịnh Sơn Truyền. Bằng sự trải nghiệm và lắng đọng của tâm hồn cùng quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng về cuộc đời, tác phẩm của Trịnh Công Sơn, 'gã du ca' ấy đã dần 'thấm' được những ca từ đầy tính triết lý. Anh coi đó là cái duyên, là sự tình cờ ở cuộc đời.

Năm 2005, khi còn lái xe cho Công ty Vận tải Du lịch ABC, trong chuyến xe chở trẻ em nước ngoài đi dã ngoại và làm từ thiện tại Trung tâm Giáo dục Lao động Xã hội số 2 (xã Yên Bài, huyện Ba Vì, Hà Nội), nhìn những trẻ em bị nhiễm HIV và bị bỏ rơi, trong số đó có em mới chỉ vài tháng tuổi, anh đã ấp ủ ý tưởng để bốn năm sau, năm 2009, tổ chức đêm nhạc tại 'Thiền quán' và dùng toàn bộ số tiền thu được trao lại Trung tâm. 'Gã du ca' luôn khao khát tổ chức thêm nhiều đêm nhạc Trịnh như thế để mỗi tâm hồn con người ngân lên thanh âm đồng điệu qua tình yêu âm nhạc, yêu cuộc sống.

Nhạc Trịnh theo anh trên những chuyến xe du lịch. Không chỉ khách trong nước mà rất nhiều du khách nước ngoài đã trở nên yêu nhạc Trịnh, gắn bó với nhạc Trịnh hơn sau những chuyến đi cùng anh. Chiều lòng người nghe, trong hai năm liền anh đã làm tới hai an-bum nhạc Trịnh. Với anh, việc thu đĩa nhạc bán cho khách nước ngoài cũng là phong cách mộc mạc nhất để giữ nguyên cái hồn Trịnh.

Ngón đàn và nước mắt

'Hát nhạc Trịnh đã khó nhưng để cảm nhận cho hết chiều sâu trong ca từ, giai điệu thì còn khó hơn'. Với âm nhạc, mỗi người luôn cần có một 'ngón đàn' riêng, đôi khi không phải chỉ để chơi mà còn để hiểu. Anh vốn kiệm lời, kiệm cả điệu bộ, cử chỉ mỗi khi hát nhạc Trịnh trên sân khấu. Chỉ có giọng ca êm ái, thẳm sâu và ánh mắt đượm buồn luôn phiêu theo từng âm vực, khi kiểm soát thật tinh tế, khi buông lơi cho tất cả rơi tự do vào cõi phiêu bồng. Và như thế, người nghe hiểu rằng 'gã du ca' ấy đã tìm được 'ngón đàn' cho riêng mình từ thế giới Thiền của Trịnh.

Dường như nhạc Trịnh được viết để mỗi người hát và cảm nhận theo một cách thức, một ngôn ngữ nội tâm của riêng mình. 'Mọi sự lãng mạn đều bắt nguồn từ trải nghiệm' hay 'hạnh phúc là một ly cà-phê và nhạc Trịnh'. Ðó là cách sống của Trịnh Sơn Truyền. Và nhạc Trịnh đã gắn bó với anh bằng nhiều kỷ niệm cùng nước mắt. Ðã có thời gian, trong vô thức, 'gã du ca' luôn nghĩ về cái chết sau những cơn khủng hoảng tinh thần lần lượt trút xuống đời mình. Bố, anh trai, chị gái - ba người ruột thịt trong gia đình anh đã vĩnh viễn ra đi vì tai nạn và bệnh tật. Trong cơn hấp hối, cả ba người thân ấy đều trút hơi thở cuối cùng trên chính đôi tay anh. Nhiều lần hát xong bất chợt anh thấy 'nổi da gà' bởi âm nhạc và đời sống có duyên phận trùng hợp đến lạ lùng. Nhưng anh luôn tự an ủi bằng lối nghĩ: 'Mỗi người có một cách đối mặt với cuộc sống. Ðiều quan trọng là chọn cho mình một lối đi để cảm thấy mình đang sống chứ không phải đang tồn tại'.

Theo Lữ Thị Mai (Nhân dân cuối tuần)

Đăng lúc: 20/04/2011 12:44

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối