Thức uống giản dị của người Hà Nội

ICTnews - Nước vối xưa được uống phổ biến trong mọi gia đình ở Hà Nội. Mỗi nhà đều có chiếc ấm giỏ để hãm nên thứ nước ấy. Các hiệu ăn, quán phở cũng để những ấm nước vối để thực khách tráng miệng sau khi ăn.

Nước vối xưa được uống phổ biến trong mọi gia đình ở Hà Nội. Trong các hiệu ăn, quán phở trước đây người ta cũng để những ấm nước vối để thực khách tráng miệng sau khi ăn.

Nước nụ vối là thứ nước rất phổ biến trong nhiều gia đình Hà Nội. Trong mỗi nhà đều có chiếc ấm giỏ để hãm nên thứ nước ấy. Ấm giỏ cũng có nhiều loại. Có loại ghép bằng tre, sơn quang dầu, dáng khum khum như chiếc thùng tô nô chứa rượu thu nhỏ. Có loại lại được đan bằng mây, có nắp mây đậy khít với thân giỏ. Loại này hình trụ miệng bàu dục và có quai xách cầu kỳ làm bằng dây đồng uốn. Bên trong ấm ược đệm lót bằng lớp mền bông như một chiếc chăn bông ôm khít lấy chiếc ấm tích bên trong. Nắp ấm giỏ là một miếng vải nhỏ nhồi bông, phía trên có gắn một chiếc vòng dây thép tròn đính vào nắp ấm bởi một miếng sắt tây tròn cỡ một đồng xu.

Nụ vối là thứ hạt nụ của hoa cây vối đã được phơi khô. Thứ cây này được trồng nhiều trên bờ ao ở hầu khắp các thôn làng ở đồng bằng Bắc Bộ. Người ta bảo, trên bờ ao nếu trồng cây sung hay cây vối thì mặt ao luôn luôn rợp mát, đàn cá dưới ao sống trong nước mát sẽ không bị ngột, nổi trắng bụng trong mùa hè. Nụ vối khô thường được trữ trong một vò sành nhỏ nút lá chuối tiêu khô, vừa không bị mốc vừa tránh được sâu bọ.

Nước vối có thể uống nóng hoặc để nguội. Dân nông thôn thường uống nước vối trong bát ăn cơm. Ở thành phố, nước vối thường được uống trong những chiếc cốc thủy tinh hay chén sứ. Hương nụ vối có vị thơm giản dị thanh khiết và hồn hậu như tâm hồn người Việt vậy. Vị nước vối hơi chan chát, ngọt ngọt nhưng không chát xít như chè Thái Nguyên hay chè Phú Thọ. Uống nước nụ vối không bị mất ngủ mà lại tiêu cơm. Tùy theo khẩu vị của mỗi nhà, có người còn cho thêm vào nước vối chút cam thảo cho nước có vị thanh ngọt.

Khác với lá chè xanh, hái nắm lá vối tươi từ trên cây xuống đâu có hãm uống được ngay. Lá vối già bẻ trên cây xuống người ta phải phơi cho héo trên sân gạch. Phơi cho đến lúc lá trở nên dòn như bánh đa rồi mới đặt những cành lá khô vào chiếc thúng, dìm thúng lá xuống ao. Chừng nửa ngày sau, vớt lên và úp chiếc thúng cùng lá vối để đầu hè trong ba hôm rồi mới tãi ra phơi cho thật khô. Khi uống, lấy một nắm lá rửa sạch bỏ vào ấm đất, đậy vung thật kín và đun thật sôi. Uống cạn có thể cho thêm nước vào đun tiếp.

Nước vối xưa được uống phổ biến trong mọi gia đình ở Hà Nội. Trong các hiệu ăn, quán phở trước đây người ta cũng để những ấm nước vối để thực khách tráng miệng sau khi ăn. Khoảng ba chục năm trước đây, trên tàu điện Hà Nội, ngoài ga Hàng Cỏ hay trong chợ Đồng Xuân thường có những trẻ em hay bà già một tay xách chiếc ấm lớn ngoài bọc mền bông hay bao tải để ủ ấm nước luôn nóng, một tay cầm chồng bát sứ luôn miệng rao: “Ai uống nước vối nóng đây! Ai uống nước vối nóng đây!” Người uống là những khách lao động nghèo, dân buôn thúng bán mẹt ngoài chợ hay đồng bào nông thôn ra tỉnh ngồi chờ đợi tàu xe trên sân ga bến chợ...

Ngày trước, nụ vối được bày bán rất nhiều ngoài chợ như kiểu bán chè Thái ngày nay. Bây giờ, trong cái gấp gáp xô bồ của cuộc sống hiện đại, người Hà Nội và dân ngoại thành liệu đã quên thứ nước uống giản dị này chăng?

Đình Nguyên

 

Đăng lúc: 28/06/2011 18:15

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối