“Phố Phái”

ICTnews - Trong tranh Bùi Xuân Phái, phố cổ Hà Nội bỗng ngơ ngác một dáng vẻ riêng, thăm thẳm một tâm tư riêng., nét phố cứ mãi ngân nga giữa nhiều giai điệu.

Cố thể nói phố cổ Hà Nội đẹp nhất trong tranh của họa sỹ Bùi Xuân Phái. Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, Bùi Xuân Phái đã vẽ về phố cổ với tất cả tình yêu quê hương của mình. Phố cổ đã trở thành người bạn tri âm của Bùi Xuân Phái và ngược lại không biết tự khi nào Bùi Xuân Phái đã trở thành một phần của phố cổ.

Ông tạo nên hàng trăm bức vẽ khác nhau về phố cổ. Người ta vẫn đùa nhau rằng những bức tranh phố cổ của ông đủ để dựng một thành phố thật. Người ta gọi phố cổ là "Phố Phái" cũng là vì thế. Ngắm "Phố Phái" đôi khi ta có cảm giác phố mà không phải phố. Phố cổ trong tranh Bùi Xuân Phái không ồn ào, sầm uất mà lặng lẽ và lâu bền.

Vào tranh Bùi Xuân Phái, các phố cổ Hà Nội bỗng ngơ ngác một dáng vẻ riêng, thăm thẳm một tâm tư riêng. Những rẽ, ngoặt, quanh co, heo hút đều thể hiện bất ngờ dưới thần lực của cây cọ. Những mưa, những nắng, những rêu phong dường như mãi ẩm ướt, mãi mang vẻ quang quẻ và thoang thoảng một mùi phố phường thân thuộc trong bí ẩn của màu.

Nét phố trong tranh Bùi Xuân Phái cứ mãi ngân nga giữa nhiều giai điệu. Một chút gì như "Thăng Long trong khói sương mờ" của Văn Cao. Lại một chút gì "Hàng Đào ríu rít, Hàng Ngang, Hàng Bạc, Hàng Gai" của Nguyễn Đình Thi. Và thoảng rười rượi chảy tràn cùng "chiều hôm qua lang thang trên đường" trong "Thu vàng" của Cung Tiến. Hay ngẩn ngơ cùng "với bao tà áo xanh lên mùa thu" của Đoàn Chuẩn. Rồi cùng Trần Thụ ngẫm thì trên "bao mái nhà dưới nắng vàng nghiêng nghiêng hàng dương liễu".

Phố cổ của Bùi Xuân Phái giản dị nhưng thân thiết lắm. Chỉ là những ngôi nhà cũ kĩ với mái ngói rêu phong, một vài gánh hàng rong, một gánh nước quạnh hiu... nhưng tất cả lại gợi lên cho người xem rất nhiều xúc cảm thân quen.

Phố Hàng Mắm, tranh sơn dầu của Bùi Xuân Phái

Không chỉ thế, "Phố Phái" còn bình yên và êm đềm lạ kì! Tranh Phố cổ Bùi Xuân Phái dù có xuất hiện con người hay không đều có một không gian đặc biệt. Không gian ấy có khi như chết lặng cùng thời gian, có khi lại như đang chuyển động. Từng góc phố, từng hàng cây quen thuộc đấy mà xa lạ đấy.

Cảnh vật có thể hiện hữu ngay đấy nhưng cũng có thể là thuộc về một thế giới khác - thế giới tâm hồn Bùi Xuân Phái. "Phố Phái" hiện lên thực mà hư, hư mà thực, mỗi người xem và mỗi lần xem lại có cảm giác khác nhau. Dường như Bùi Xuân Phái muốn níu giữ thời gian, níu giữ giá trị đẹp đẽ mà với tâm hồn nhạy cảm của người nghệ sĩ ông biết chắc rằng một ngày nào đó sẽ phôi pha.

Bùi Xuân Phái vẽ về phố cổ tự nhiên như sống và thở. Tâm hồn ông gắn với phố cổ và sự nghiệp ông cũng vậy. Phố cổ Hà Nội là nguồn cảm hứng đặc biệt của Bùi Xuân Phái. Ông vẽ về Phố Cổ mà chẳng có khó khăn gì, đơn giản như ông đang kể chuyện về cuộc đời mình. Bùi Xuân Phái đã trở thành một phần của phố cổ cũng như phố cổ là một phần của Hà Nội.

Bây giờ ta mới hiểu Bùi Xuân Phái đã "như một mạch nước ngầm ngày càng thẩm thấu chân thành đến tận cùng những tâm hồn xa lạ" (Bùi Thái Vân). Ngắm nhìn và cảm nhận "Phố Phái" ta thấy được một tâm hồn nghệ sĩ yêu quê hương mãnh liệt, một nguồn cảm hứng không bao giờ lụi tàn nơi Bùi Xuân Phái.

Phố cổ là cái gạch nối giữa hội họa và tình yêu quê hương trong con người Bùi Xuân Phái. Ta tự hỏi phải chăng đây là định mệnh?

Phố cổ ngày nay đã mất đi sự trầm lắng và ưu tư của "Phố Phái". Lớp bụi thời gian có thể bao phủ tất cả nhưng tình cảm của Bùi Xuân Phái dành cho phố cổ Hà Nội qua những bức tranh của ông thì vẫn nguyên vẹn.

Hải Vân

Đăng lúc: 21/05/2011 13:21

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối