Men say làng Tó

ICTnews – Một trong những thức quà mà người Hà Nội ưa thích đó là món rượu nếp thơm ngon với chất men say nồng.

Một trong nhiều thức quà mà người Hà Nội ưa thích đó là món rượu nếp thơm ngon với chất men say nồng. Tuy nhiên ít ai biết chất món rượu nếp đó là một trong những nghề truyền thống của người dân làng Tó ven sông Nhuệ (nay là xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội).

Ở làng Tó, không ai nhớ được nghề làm rượu nếp có từ bao giờ. Người già kể, xưa có một cô gái dịu dàng, nết na, chăm chỉ về làm dâu làng Tó, mang theo về nghề làm rượu gia truyền. Ngày Tết Đoan ngọ, cô lặng lẽ dâng lên cha mẹ chồng món rượu nếp đặc trắng. Người trong làng được mời thưởng thức, thấy lạ mà ngon, bèn đề nghị cô truyền lại. Từ đó, người dân làng Tó ngoài công việc đồng áng còn có thêm nghề làm cơm rượu.

Hầu hết các hộ nông dân làng Tó đều biết làm rượu nếp. Họ làm không phải để ăn, mà chủ yếu là để bán. Có tới cả trăm hộ nông dân làm nghề truyền thống này. Đến làng Tó những ngày gần Tết Đoan Ngọ (3/3 âm lịch), đâu đâu cũng thấy người dân nhộn nhịp nổi lửa đồ xôi, vào men, ủ rượu. Hạt gạo nếp sau khi sàng sảy sạch, được đồ chín hai lượt, để nguội, vào men ủ ba ngày trở nên tơi, săn và thơm, đồng thời tiết ra nước cốt màu vàng nâu, thơm nồng và ngọt. Rượu nếp có hai loại, một làm từ nếp trắng, một làm từ nếp cẩm. Mỗi buổi sáng vài chục gánh rượu nếp theo các chuyến xe khách, xe lam vào nội thành để tiêu thụ, đấy là chưa kể đội ngũ bán rượu rong, gánh hoặc đạp xe tới khắp hang cùng ngõ hẻm của thành phố.

Sự hấp dẫn của rượu nếp làng Tó là hương vị thơm ngon, chất men say nồng, hạt gạo nếp săn tròn, mẩy, nước ngọt, không chua. Đặc biệt, chỉ riêng vào dịp Tết Đoan mới có lá sen để gói ủ rượu, hương nếp quyện với hương sen sẽ làm rượu rất thơm.

Làm rượu nếp cũng khá công phu. Xưa, cơm rượu được làm bằng hạt thóc trồng ngay trên đồng đất quê hương. Người làng Tó xưa gọi món này là rượu nếp gảy vì hạt gạo nếp sau khi đã được sàng sảy sạch, đồ chín hai lượt, để nguội rồi ủ men ba ngày trở nên tơi, săn và thơm, đến độ rượu sẽ tiết ra nước cốt màu vàng nâu, thơm, cay mà ngọt. Khi mang đi bán, các bà, các mẹ dùng đũa gảy ra cái bát nhỏ, rồi tưới nước cốt vào để ăn. Người bán gảy càng khéo, bát càng đầy nhanh, trông tơi ngon, bồng bềnh mà bán có lãi, nếu gảy vụng thì vừa tốn, ít lại, vừa trông không ngon mắt.

Làng Tó Tả đang trong quá trình đô thị hóa, ruộng đất cũng ít đi nhiều. Vì thế, người làm rượu nếp không còn phải qua các khâu giã, dần, sàng gạo mà mua gạo từ các thương lái; men khô cũng được bán khắp các chợ nên không cần dùng công tự chế như xưa. Cách bán cũng thay đổi khá nhiều. Nếu xưa kia, dân làng Tó thường để sản phẩm trong một cái rá tre, dưới đáy lót một lớp lá chuối tươi, bên trên đậy miếng vải màn trắng muốt. Chiếc bát sành được đặt ở dưới để hứng chất nước men sánh ngọt và cay dịu màu vàng, đỏ. Mỗi khi đầy bát, cô bán hàng lại rót vào cái bình để khi có khách thì rưới lên bát cơm rượu. Chiếc rá tre ngày nào giờ cũng được thay bằng chiếc chậu, xô nhựa nhỏ xinh, nước rượu tiết ra được giữ lại ở phía dưới…. Cách làm, cách bán của người làng Tó nay tuy có khác nhưng hương vị rượu nếp nơi đây vẫn không hề thay đổi.

Ngọc Mai

Đăng lúc: 30/05/2011 10:16

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối