Công trình kiến trúc tôn giáo - Quán Lương Sơn

Ngôi quán như một chốn linh thiêng tưởng niệm ba vị tướng lĩnh vì nghĩa lớn đã theo Hai Bà Trưng đánh giặc.

Quán Lương Sơn là một công trình kiến trúc tôn giáo mang tên của làng. Chức năng và kiến trúc của công trình này như ngôi đền, ngôi miếu nhưng ở vùng này dân quen gọi là quán, thuộc tổng Yên Kiện, huyện Yên Sơn, phủ Quốc Oai. Nay là làng Lương Sơn thuộc xã Đông Sơn, huyện Chương Mỹ.

Từ Thủ đô Hà Nội, vào quận Hà Đông, theo Quốc lộ số 6, đến chợ Gốt, ngay bên đường, rẽ tay phải qua làng Quyết Hạ khoảng 3km là tới di tích.

Theo thần phả do Hàn lâm Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm Hồng Phúc thứ nhất (1572) và bản chép lại vào năm Thành Thái thứ 10 (1899), thì quán Lương Sơn thờ ba vị tướng thời Hai Bà Trưng, là các vị Đặng Cả, Đặng Hai và Đặng Ba.

Ở Đường Lâm có ông Đặng Long rời đến trang Khang Kiện (gần Lương Sơn) làm nghề dạy học. Bà vợ của ông tên là Phạm Thị Phương. Ông bà tuổi đã cao mà chỉ mới có con gái. Do có lòng nhân đức, ông bà được thần báo mộng sau này sẽ sinh quý tử.

Quả nhiên về sau, ông bà sinh được ba người con trai. Từ nhỏ, ba vị đã thông minh, ham học võ. Lớn lên, ba anh em chiêu tập được nhiều thanh niên luyện tập võ nghệ tại Đồng Lang, Đồng Núi. Khi Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, ba ông đã cùng đám nghĩa binh kéo về Hát Môn ra mắt xin hưởng ứng cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng.

Hai Bà Trưng phong các ông làm “Tả hữu tiền lộ tướng quân” chỉ huy đánh giặc Tô Định và lập nhiều chiến công.

Hai Bà Trưng lên ngôi vua. Ba năm sau, Mã Viện lại mang quân xâm lược. Sau một trận quyết chiến, ba ông đã cùng Hai Bà Trưng chạy về núi Thiên Quyết, rồi ba ông mang quân về lập binh ở Đồng Lang-Đồng Núi, án ngữ cửa sông Tích. Ngày mồng 10/11 âm lịch, ba ông cùng mất.

Một số luận văn sử học gần đây đã cho rằng, đó là một trận thủy chiến trên sông Tích và ba ông đã anh dũng hy sinh. Ngôi mộ của các ông hiện vẫn được trông nom thờ phụng ở cạnh làng Lương Sơn (phía tây làng).

Hiện nay, quán Lương Sơn được cổ nhân kiến trúc theo kiểu ngôi đình làng có kích cỡ có phần nhỏ bé hơn. Phía trước đền có ao, cây đa, Đại bái với bốn đầu đao cong vút, trên bờ nóc đắp nổi “lưỡng long chầu nguyệt” và phần Hậu cung kiểu chuôi vồ… vẫn gợi lên cảnh một ngôi đình làng. Thứ nữa, do chiến tranh, ngôi đình không còn nữa. Ngôi quán này phải gánh cả chức năng ngôi đình: nơi bài trí, lưu giữ long ngai bài vị, thần phả, 13 đạo sắc phong, kiệu bát cống, đồ tế tự… vốn dĩ có những di vật xưa kia là của đình làng.

Tòa Đại bái của quán Lương Sơn dài 18,90m rộng 4,33m được chia làm 3 gian 2 chái. Kết cấu theo kiến trúc bốn hàng chân cột, trong đó có ba hàng chân cột gỗ, một hàng cột bằng đá núi xẻ vuông vức. Các vì kèo theo lối giá chiêng. Chân cột có kê đá tảng. Hậu cung quán Lương Sơn thiên về bền chắc, bào trơn đóng bén. Về nghệ thuật điêu khắc, đáng chú ý có hai bức chạm nổi ở cửa Hậu cung điêu khắc “Độc long." Hai bức chạm này đăng đối, rồng chầu và Hậu cung, được cổ nhân sơn son thiếp vàng lộng lẫy.

Nhìn tổng thể, quán này mái ngói rêu phong, hướng quán nhìn về phía tây có dòng sông Tích, nơi xảy ra trận thủy chiến, ba vị thành hoàng đã anh dũng hy sinh. Ngôi quán như một chốn linh thiêng tưởng niệm ba vị tướng lĩnh vì nghĩa lớn đã theo Hai Bà Trưng đánh giặc. Giữa làng đồi vùng bán sơn địa, công trình nhỏ kiến trúc thời Nguyễn này mang ý nghĩa lớn lao riêng./.

Quỳnh Hoa

Đăng lúc: 21/12/2010 17:48

Bản để in Lưu vào bookmarkKết nối nhà cung cấp đặc sản, nhà sản xuất, nhà phân phối